Türkiye’nin Sağlık Altyapısı ve Covid-19 Yönetim Süreci

Türkiye’de Covid-19’e Karşı Mücadele

Türkiye Cumhuriyeti Covid-19 salgınına karşı mücadelede en disiplinli ve başarılı ülkelerden biridir. Son 15 yılda, Türkiye’nin sağlık sistemi büyük bir yeniden yapılanma sürecinden geçmiştir. Son 15 yılda Türkiye’deki hastanelerin modernizasyonu sayesinde sağlık sistemi, bu tür bir salgın ve krizlere cevap verebilecek yapısal yetenekler kazanmıştır. Yeni hastane kapasiteleri inşa edilmiş ve özellikle son yıllarda inşa edilen Şehir Hastaneleri, Avrupa’nın en büyük ve en modern hastaneleri olarak hizmete girmiştir. Sadece 2020’de, toplam 14 bin yataklı ve en son teknolojiyle donatılmış 11 yeni hastane hizmete girecektir.

Aynı zamanda, Türkiye bu süreçlerinde sağlık bilgi teknolojisine büyük yatırımlar yapmıştır. Türkiye, karar verme süreçlerinde sağlık bilgi sistemlerini, “büyük veri” ve “yapay zekayı” en iyi şekilde kullanan bir ülke haline gelmiştir.

Türkiye, pandemi ile ilgili tedbirleri en erken alan ülkelerden biridir. Çin kaynaklı pandeminin başlangıcı ve bu hastalığın diğer ülkelerde ortaya çıkmasıyla birlikte Türkiye, bu hastalığın ülkemizde ortaya çıkma olasılığına karşı hazırlık yapmaya başlamıştır.

Dünya Sağlık Örgütü’nün hastalığı pandemik olarak ilan etmesinden tam olarak 31 gün önce ve ülkemizde hastalık görülmeden 50 gün önce Covid’a karşı yol haritasını belirledik (11 Mart). Sağlık kurumlarımızı ve vatandaşlarımızı pandemi olasılığına karşı hazırladık.

10 Ocak 2020’de, Dünya Sağlık Örgütü’nün hastalığı pandemi olarak ilan etmesinden tam olarak 31 gün önce, Sağlık Bakanlığı bünyesinde acilen bir Operasyon Merkezi kuruldu.

Aynı tarihte, ülkemizin farklı branşlarında çalışan başarılı bilim adamlarından oluşan Bilim Kurulu kuruldu. Bilim Kurulumuz, Covid 19 sürecinin başından itibaren atılacak adımlar hakkında bilimsel görüş bildiren danışma kuruludur.

Yaratılan pandemi senaryolarına göre tüm sağlık çalışanlarının izinleri iptal edildi ve her bölge için sağlık personeli ve ekipman planları yapıldı.

Riskli yabancı ülkelere uçuşlar yasaklandı, havaalanı ve sınır tedbirleri alındı. Sosyal izolasyon önlemleri uygulandı. Uygulanan tedbirler sayesinde virüsün Türkiye’ye girişi 3 ay ertelenmiş ve bu süreçte tüm hazırlıklar tamamlanmıştır.

VAKA TESPİT VE KONTROL: FİLYASYON (BULAŞMA ZİNCİRİ) FAALİYETLERİ

VAKA TESPİT VE KONTROL

Türkiye hastalığı sınırlı tutmak için toplumsal sınırlamalar getirilmesinin yanı sıra vaka temaslılarının toplum içinde sıkı takibi ve izolasyona alınmalarının sağlanması için filyasyon çalışmalarına özel önem vermektedir. Filyasyonun bugüne dek Türkiye’nin gösterdiği başarıdaki rolü büyüktür.

Filyasyon, testi pozitif çıkan bir vakaya virüsün kimden bulaştığını ve vakanın virüsü kimlere bulaştırdığını takip etme yöntemidir. Yani her pozitif vakada virüsün bulaşma izini sürme ve yayılma zincirini tespit etme yöntemidir.

Filyasyon çalışmaları için, içinde birinci basamakta çalışan hekimlerin yanı sıra diş hekimlerinin de olduğu, bütün Türkiye’de temaslı takibi yapan 20 bin kişilik filyasyon ekibi kurulmuştur.

11 Marttaki ilk vakadan itibaren her yeni hastanın temas çevresinde virüsün izi sürülmüştür. İz sürme yöntemiyle, hastalığı taşıyan kişinin son 4 gün içinde temaslı olduğu herkese ulaşılıp, gerekli olan testler yapılmış, pozitif vakalar karantinaya ve tedaviye alınmıştır. Bu kapsamda bugüne kadar 600 bin filyasyon çalışması yapılmıştır.

Temaslı kişilere ulaşılarak öncelikle kendilerini izole etmeleri istenmiş ve bulundukları yerlere gidilerek değerlendirmeleri, testleri yapılmıştır. Bulaştırma potansiyellerine engel olmak amacıyla eğitimler verilmiştir. Bu şekilde 20 saatlik bir süre içinde pozitif vakalarla temas edenlerin %99’una ulaşılmaktadır.

Filyasyon çalışmaları sayesinde vakalar erken tespit edilerek hastalığı başkalarına bulaştırma riski en aza indirilmektedir. Yine filyasyon sayesinde hastaların erken tespit edilmesi tedavi sürecine erken başlanmasını sağlayıp iyileşme oranını arttırmaktadır.

TEST KAPASİTE VE SAYILARI

TEST KAPASİTE VE SAYILARI

Türkiye’de, semptom gösteren ve sağlık kurumlarına başvuranlara, kontroller sırasında semptom gösterdiği tespit edilen vatandaşlara ve filyasyon faaliyetleri çerçevesinde söz konusu kişilerle yakın temas halinde olanlara PCR testi uygulanır.

Türkiye şu ana kadar 1 milyon 250 binden fazla test gerçekleştirdi. Günlük test kapasitesi 50 bindir.

Gerekirse, günlük test kapasitesini artırmak için insan kaynakları ve altyapı mevcuttur.

SAĞLIK SİSTEMİ VE EKİPMAN KAPASİTESİ

SAĞLIK SİSTEMİ VE EKİPMAN KAPASİTESİ

Türkiye güçlü bir sağlık sistemi kapasitesine ve altyapısına sahiptir. Covid-19 ile mücadele, Türkiye’nin sağlık sistemi kapasitesi üzerinde bir baskı yaratmamıştır.

Covid 19’la mücadele kapsamında kullanılan yoğun bakım bakım yatağı ve mekanik ventilatör sayısı bakımından Türkiye çok hazırlıklıdır. Türk sağlık sisteminin 39,934 yoğun bakım yatağı ve 17,852 mekanik ventilatörü mevcuttur. Salgında pik noktası aşılmış olmasına rağmen; Covid-19 kapsamında yoğun bakım yatağı doluluk oranının sadece %6’sına ve ventilatör doluluk oranının sadece %5’ine ulaşılmıştır. Diğer bir deyişle, Covid-19 Türkiye’nin sağlık sistemi üzerinde baskı oluşturmamıştır.

TÜRKİYEGENELİNDEVERİLER*
Yatak*Yoğun Bakım Yatak*Yetişkin ventilatörü*
Topluluk Doluluk Oranı32.31%64.20%37.72%

*İstanbul’da bulunan 2.682 yatak ve 446 yoğun bakım yatağı olan Başakşehir Şehir Hastanesi, 15 Mayıs 2020’de faaliyete geçecek. Her biri hemen yoğun bakım yatağına dönüştürülebilen bin yatak kapasiteli iki hastanenin inşaatı yapılacak. Haziran başında bitecek.

** Yetişkin ventilatör sayısı Mayıs ayı sonunda 23.800’e ulaşacak ve 5.000 yerli üretim ventilatör teslim edilecektir. Ayrıca, acil durumlarda kullanılacak portatif ventilatörler dahil 10.358 ek ventilatör vardır. Çoğu vakanın kaydedildiği İstanbul’da bile, yoğun bakım kapasitesinin doluluk oranı sadece% 66’dır ve ventilatörlerin % 42’si kullanılmaktadır.

BAZI KENTLERDE SAĞLIK KURULUŞU DOLULUK ORANI

Yoğun bakım yatakları doluluk oranıVentilatör doluluk oranı **
Antalya59.44%41.34%
Aydın69.19%47.88%
Muğla50.19%29.36%
Istanbul*62.61%43.57%
İzmir67.87%36.69%
Nevşehir44.13%25.95%
ULUSAL64.20%37.23%

* Mayıs ve Haziran aylarında İstanbul’da ilave yatak ve yoğun bakım yatak kapasitesi olacaktır.

** Ventilatörlerin kapasitesi tüm şehirlerde Mayıs ayı sonuna kadar artacaktır.

Pandemi sırasında kritik öneme sahip olan maskeler ve koruyucu tulumlar gibi koruyucu ekipmanlar açısından, Türkiye kendi kendine yeten bir ülkedir.

TAM
DONANIMLI AMBULANS SAYISI
Ambulans5,447
Kar ambulansı479
Helikopter Ambulansı17
Hava Ambulansı3
Deniz Ambulansı6

Türkiye, dünyanın çeşitli ülkelerine maske, koruyucu tulum ve ventilatör gibi ürünleri içeren tıbbi yardım desteği vermektedir.Ulaştığı kapasite sayesinde Türkiye yurtdışında yaşayan vatandaşlarını da yalnız bırakmamaktadır. Şimdiye kadar, yurtdışında yaşayan ve Türkiye’ye dönmeyi talep eden vatandaşlar ülkemize getirilmiştir. Ayrıca yurtdışında tedavi alamayan vatandaşlarımız ve onların aile fertleri uçak ambulanslarıyla ülkemize getirilmektedir.

Bu çerçevede, tam donanımlı ambulans filomuz, Türkiye’de ve dünyanın diğer bölgelerinde hizmet verme kapasitesine sahiptir.

TEDAVİ YÖNTEMİ

yolcu sağlığı ve güvenliği

Covid-19 tedavisi kapsamında veri analizi yöntemi ve sağlık sistemi deneyimi ile Türkiye kendi algoritmasını geliştirebilmiştir. Bu çerçevede, Türkiye, sınırlarına virüsün yayılmasından önce gerekli ilaçları stoklamıştır.

Uyguladığı tedavi algoritmaları sayesinde Türkiye, tedavi sürecindeki diğer ülkelerin çoğundan daha başarılıdır ve ölüm oranları oldukça düşüktür.

Türkiye’de vakaların pnömoniye dönüşme oranında %60’dan %12’ye, büyük bir düşüş gerçekleşmiştir. Bu durum, yoğun bakım ihtiyacımızda da azalmaya yol açmıştır.

Buna ilave olarak yoğun bakıma giren hastalarda vefat oranı da progresif bir şekilde %58’den %10’a düşüş göstermiştir.

Türkiye’nin filyasyon, hasta takip ve tedavi sürecindeki başarıları diğer Dünya Sağlık Örgütü ve diğer ülkelerle paylaşılmakta ve takdir ve takip edilmektedir.

Türkiye, tedavi sürecinde edindiği bilgi ve tecrübelerini diğer ülkelerle paylaşmaktadır.